Thursday, 12 November 2015

ਪੰਜਵੀਂ ਉਦਾਸੀ

ਪੰਜਵੀਂ ਉਦਾਸੀ

ਚੱਲ ਮਰਦਾਨਿਆ ਘੁੰਮਣ ਚੱਲੀਏ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੁੰਮਣ ਚੱਲੀਏ।

ਛੱਡ ਰਬਾਬ ਤੇ ਫੜ ਲੈ ਕਾਸਾ
ਵੇਖਣ ਚੱਲੀਏ ਜਗਤ ਤਮਾਸ਼ਾ।

ਕਿਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ, ਮਾਰੀ ਗੰਢ
ਕੋਣ ਅਜੇ ਵੀ ਕਰੇ ਪਾਖੰਡ?

ਕਿਸ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਪਾਈਆਂ
ਕੋਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਗ ਕਸਾਈਆਂ?

ਇਹ ਨੇ ਕੋਣ ਛਲੇਊਆਂ ਵਾਲੇ
ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਸੰਗ ਜਨੇਊਆਂ ਵਾਲੇ?

ਪੰਡਤ ਸ਼ੰਖ, ਮੁੱਲਾਣੇ ਬਾਂਗ
ਤੀਜਾ ਕੋਣ ਰਚਾਵੇ ਸਾਂਗ?

ਹਿੰਦੂ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ ਇਹ
ਕਿਸ ਖੋਲ੍ਹੀ ਨਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਇਹ?

ਸੰਗਮਰਮਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਝਾਲ
ਕਿਹੜਾ ਯੁੱਗ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ?

ਕਿਹੜੇ ਧਨ ਖਜਾਨਿਓਂ ਆਇਆ
ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ ਏਨੀ ਮਾਇਆ?

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੋ ਲਹੂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ
ਕੀ ਬਾਬਰ ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ?

ਕੀ ਭੁੱਖਿਆਂ ਢਿੱਡ ਪਾਇਆ ਲੰਗਰ
ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਇਹ ਲਾਇਆ ਲੰਗਰ?

ਕਿੱਥਿਓਂ ਚੱਲ ਕੇ ਆਇਆ ਲੰਗਰ
ਇਹ ਕਿਸ ਥਾਂ ਪੁਜਾਇਆ ਲੰਗਰ?

ਬਣਕੇ ਦੋਵੇਂ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ
ਆ ਚੱਲੀਏ ਇਸ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰ।

ਅੰਦਰ ਕਾਹਤੋਂ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ
ਪੈਰ ਸਰੋਵਰ ਪਾਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਕੋਣ ਨੇ ਇਹ ਜੋ ਬਰਛਿਆਂਵਾਲੇ
ਤੋਰ-ਤਰੀਕੇ ਹਰਖਿਆਂ ਵਾਲੇ।

ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਂ ਲੰਘ ਲੋਕ ਰਹੇ ਨੇ
ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਟੋਕ ਰਹੇ ਨੇ?

ਕੋਣ ਨੇ ਇਹ ਜੋ ਗਾਉਂਦੇ ਪਏ ਨੇ
ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੌਰ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਪਏ ਨੇ?

ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਕਰ ਲਈ ਕੰਠ
ਮੂਹਰੇ ਧਰਿਆ ਕਿਉਂ ਗਰੰਥ?

ਇਹ ਤਾਂ ਗੱਲ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਵੇ
ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹ ਸਮਝਾਵੇ।

ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਖੁਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ
ਪੜ੍ਹਦੇ, ਅਮਲ ਫਿਰ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ।

ਮੁੜ-ਮੁੜ ਕਿਉਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ
ਜ਼ੋਰੀਂ ਕੰਨੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।

ਇਹ ਕੀ ਵੇਖਾਂ ਘਾਲਾ-ਮਾਲਾ
ਬੀਬੀ ਦਾਹੜੀ ਹੱਥ 'ਚ ਮਾਲਾ?

ਅੱਲਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪੀਰ ਭਲਾ ਹੈ
ਇਹ ਕਿਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਭਲਾ ਹੈ?

ਮਰਦਾਨੇ ਆਖਿਆ ਛੱਡੋ ਜਨਾਬ
ਕਾਹਨੂੰ ਕਰਨੈ ਮੂਡ ਖਰਾਬ?

ਏਥੇ ਊਤਿਆ ਫਿਰਦਾ ਆਵਾ
ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਹੈ ਅਪਣਾ ਦਾਅਵਾ।

ਹਰ ਕੋਈ ਬਣਿਆ ਫਿਰੇ ਮਛੇਰਾ
ਮੈਂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਨਕ ਮੇਰਾ।

ਕਾਹਨੂੰ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਪੰਗੇ ਫਿਰਦੇ
ਪੈਰ-ਪੈਰ ਔਰੰਗੇ ਫਿਰਦੇ।

ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅਕੀਦੇ ਭਾਅ ਗਏ
ਉਹ ਤਾਂ ਯਾਰ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ।

ਹੁਣ ਵੀ ਹੋਵੇ ਸੱਚ ਖੁਆਰ
ਕੂੜ-ਝੂਠ ਦੀ ਜੈ-ਜੈ ਕਾਰ।

ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਪਾਰ
ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ।

ਨਾਨਕ ਵਿਕਦੇ ਮੁੱਲ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਟਕੇ-ਟਕੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਚਾਰ।

ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਲਾਇਆ ਲੰਗਰ
ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਖਾਇਆ ਲੰਗਰ।

ਢਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਹੀ ਪੈਂਦਾ
ਜਾਂਦਾ ਭਾਂਡੇ ਪਾਇਆ ਲੰਗਰ।

ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਾਲੀ ਮਾਇਆ ਲੰਗਰ
ਮਿਲਕੇ ਭਾਗੋਆਂ ਲਾਇਆ ਲੰਗਰ।

ਉਹ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਤੂੰ ਈ ਸੀ ਜਿਸ
ਭਾਗੋ ਦਾ ਠੁਕਰਾਇਆ ਲੰਗਰ।

ਮੁੱਲ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਥੀਂ ਹੁਣ
ਜਾਂਦਾ ਏ ਵਰਤਾਇਆ ਲੰਗਰ।

ਬੀਬੀਆਂ ਦਾਹੜ੍ਹੀਆਂ, ਕਛਹਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ
ਲੰਮੇ ਚੋਲ਼ੇ ਸੁਨਹਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ।

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਵਾਲੇ
ਇਹ ਨੇ ਸਭ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਾਲੇ।

ਇਹ ਭਾਗੋ ਹੈ ਹੰਢਿਆ ਹੋਇਆ
ਨਾਨਕ ਬੂਹੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ।

ਹਿੰਦੂ ਵੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ ਇਹ
ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਨਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਇਹ।

ਇਹਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸਿੱਖੀ ਨਾਮ
ਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ, ਫਿੱਕਾ ਪਕਵਾਨ।

ਸਿੱਖੀ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ
ਇਹ ਵੀ ਰਾਹ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਪੈ ਗਈ।

ਕਦੇ ਇਹ ਸਿੱਖੀ ਜੋਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ
ਸਿਰਲੱਥਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਚਰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸਿੱਖੀ
ਗਊ-ਗਰੀਬ ਲਈ ਖੜ੍ਹਦੀ ਸਿੱਖੀ।

ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ
ਸਿੱਖੀ ਕਦੇ ਖਿਆਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਸਿੱਖੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੋ ਗਈ
ਇਹ ਵੀ ਬੱਸ ਦਿਖਾਵਾ ਹੋ ਗਈ।

ਗੋਲ੍ਹਕਾਂ ਖਾਤਰ ਹੋਣ ਲੜਾਈਆਂ
ਚੋਰ, ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਧਾਈਆਂ।

ਇਹਨਾਂ ਏਦਾਂ ਈ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣਾ
ਛੱਡ ਨਾਨਕ ਆਪਾਂ ਕੀ ਲੈਣਾ?

ਅਪਣਾ ਕੰਮ ਹੈ ਦੇਣਾ ਹੌਕਾ
ਸਾਂਭ ਲਵੇ ਜਿਨ ਸਾਂਭਣਾ ਮੌਕਾ।

ਇਹ ਜੋ ਚੌਰ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਪਏ ਨੇ
ਉਹ ਜੋ ਬਹਿਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਪਏ ਨੇ।

ਸੇਵਾ-ਸੂਵਾ ਨਾ ਕਾਈ ਏ ਬਾਬਾ
ਇਹ ਤਾਂ ਸਭ ਤਨਖਾਹੀਏ ਬਾਬਾ।

ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਇਸ ਮੰਦਰ ਜਾਕੇ
ਬਹਿ ਨਾ ਜਾਵੀਂ ਧੌਣ ਲੁਹਾ ਕੇ।

ਆਪ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ
ਮੇਰੇ ਕਾਹਤੋਂ ਪੁਆਉਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ?

ਤਰਕ ਨਾ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਹੀ ਚੱਲਣੀ
ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਹੀ ਚੱਲਣੀ।

ਜਦ ਤੂੰ ਮੱਕੇ ਪੈਰ ਕਰੇ ਸੀ
ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਪੈਰ ਫੜੇ ਸੀ।

ਏਥੇ ਇੰਝ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੀਂ
ਖਾਲੀ ਘੜੇ ਪਿਆਸ ਨਾ ਰੱਖੀਂ।

ਨਾਨਕ ਆਖਿਆ ਛੱਡ ਮਰਦਾਨੇ
ਏਥੋਂ ਚੱਲੀਏ ਚੁੱਕ ਸ਼ਮਿਆਨੇ।

No comments:

Post a Comment